De Mobisuns, we brengen Licht en energie
Vandaag maandag 6 februari 2017 verwachten 21 families ons om 10 uur in Sebalam omdat ze
ieder 250 Quetzales (ca. € 30,00) gespaard hebben voor een Mobisun, die wij uit Nederland
meenamen.
Deze versie van de Mobisun bestaat uit een dubbel zonnepaneel met een powerbank/accu van
10000mA en twee USB-uitgangen zodat je ‘s avonds de zeer zuinige bijgeleverde ledlamp kunt
aansluiten en waarmee je overdag een of twee telefoons tegelijk kunt opladen. Voor hen een
grote verandering in hun leven. LICHT in het donker en door besparingen op kaarsen, petroleum
en oplaadkosten van de telefoon verdienen ze hun Mobisun terug in ongeveer 6 maanden.
Grote dank aan de mensen van Mobisun die ons hiermee voor een niet gering bedrag
sponsorden.
Het is een hobbelweg naar boven. Met kuilen, grote stenen en soms moddergeulen. Maar ook
met prachtige vergezichten op de omringende bergen. Soms keek je vanuit het raampje een
diepte in.
Na ruim 3 kwartier naderen we Sebalam en het ontvangstcomité staat al klaar. Een aantal
dorpelingen helpt de 4wd die het erg moeilijk heeft en dreigt weg te glijden. Wij staan achter in
de bak en proberen ons staande te houden.
Steeds meer mensen vergezellen ons. Opnieuw een heel ontvangstcomité, met vlaggen,
trommels en tientallen mannen, vrouwen en kinderen die ons met ballonnen welkom heten. Dit
is dus feestdag nummer drie, terwijl we eigenlijk alleen maar naar dit dorp wilden om de
Mobisuns uit te reiken!
Uiteindelijk bereiken we, via diepe uitgesleten modderige bandensporen het dorpsplein. Drie
jaar geleden waren we hier op Valentijnsdag voor de inauguratie. Sebalam is ons favoriete dorp.
De ligging en de weg ernaar toe is prachtig en de mensen zijn er zeer eensgezind.
Na de hartelijke woorden van welkom, een kort woord van Ineke en van Ana komen we op het
punt waarvoor we hier zijn: de uitreiking van de Mobisuns.
21 families hebben aangegeven dat ze graag 250 Q betalen voor de Mobisun. Don Juan Tzub
heeft al een aantal maanden een Mobisun in huis en vertelt dat zijn leven erdoor is veranderd.
Hierdoor zijn de mensen al enigszins bekend met de Mobisun. Voor hen is 250 Q (ca. 30€) veel
geld, maar die kosten zijn in ca. een half jaar terugverdiend.
Twee intekenaars zagen er toch van af maar er kwamen al gauw andere geïnteresseerden.
Zo deelden we er 21 uit. Ana gaf aan dat als er meer mensen een Mobisun wilden zij dit konden
opgeven bij Mario Rolando, echter onder het voorbehoud van de mogelijkheid om ze te
versturen (dat gaan we onderzoeken). Snel had Mario Rolando een lijst met 14 namen.
Jan legde even later uit hoe de aansluiting op de accu werkt en vandaag waren de goden ons
goed gezind. De zon scheen volop.
Hierna kregen we onze lunch. Vele vrouwen waren alweer flink in de weer geweest om
macaroni, rundvlees, komkommer en bonenprut te maken. Voor de kinderen hadden we kilo’s
snoep bij ons (ach voor deze ene keer).
7-2-2018
Woensdag vandaag en de zon doet alweer z’n best. Om 8 uur haalt Ana ons op, en als altijd is zij
mooi op tijd.
Onderweg pikken we Roberto op die deze dagen bij ons blijft om te rijden en ook om te
vertalen. Ana spreekt Pokom Chi en geen Qeq’Chi.
Het is opnieuw zoals gewoonlijk een gehobbel doordat de weg voor een deel niet is
geasfalteerd. Maar dat vind ik eigenlijk wel leuk.
Om half 12 precies komen we aan op de afgesproken plek in La Tinta; een restaurant waar we
wel vaker ontbijten.
Hier staan de vier mannen van Sebalam al klaar, bepakt en bezakt met wel 10 Mobisuns.
Er staan echter nog twee mannen een beetje achteraf bij het restaurant. Het zijn Marcos,
fontanero en Alfredo Cuc, president van de cocode uit Salac2, waar we vorig jaar een systeem
aanlegden. Alfredo draagt een ‘levende’ haan in zijn hand en de ander draagt twee enorme
zakken waarvan later blijkt dat er ananassen en minstens 30 kilo bananen zitten.
Dit alles om ons te bedanken. We hebben echter een vergadering gepland met de 4 mannen uit
Sebalam.
Dus bieden we Alfredo en Marcos wat te drinken aan tot we klaar zijn met de vergadering. De
haan vindt intussen een plekje in de achterbak van de pick-up.
In het restaurant wordt een hoekje voor ons vrijgemaakt zodat we rustig kunnen praten. Don
Juan Tzub, Herman Coc Caal, Santiago Rax en José Choc vertegenwoordigen Sebalam.
Ze vinden het erg jammer dat wij dit keer niet naar Sebalam komen want de mensen willen ons
zo graag fêteren zo blij als zij nog steeds zijn met hun watersysteem. Wij zeggen dat we het erg
op prijs stellen dat ze ons zo graag willen ontvangen maar ook dat onze tijd beperkt is en dat er
nog meer dorpen zijn die we moeten bezoeken.
Doel van deze bijeenkomst is evaluatie van het Mobisun-experiment; een jaar geleden kregen,
(voor een kwart van de prijs) 21 families in Se’Balam deze zonnepanelen waarop een lamp kan
worden aangesloten plus de mogelijkheid om de mobiele telefoon op te laden.
Ook voor de Nederlandse importeur, die voor een groot deel sponsorde, is de uitkomst van deze
evaluatie waardevolle informatie.
De Mobisun van Don Juan Tzub, de leider van het dorp die als eerste, als voorbeeld(functie) een
Mobisun kreeg, doet het nog steeds goed. Hij is er dan ook zuinig op, heeft een iets zwaardere
accu en een knippertje om de lamp aan en uit te zetten. Dat is wel een voordeel omdat ze dan
niet elke keer de USB-kabel eruit hoeven te halen.
De Mobisuns panelen zien er allemaal behoorlijk gebruikt uit. Het blijkt dat men er nogal ruw
mee omgesprongen is; de meesten althans.
Onwetendheid? Onverschilligheid? Probleem is dat de mensen de usb kabeltjes er met kracht of
aan het kabeltje eruit trekken waardoor de kabel breekt. Ze gaan er dus niet voorzichtig mee
om!
De meeste onderdelen, (lamp met usb kabel en losse kabeltjes) zijn in Guatemala nu ook te
koop.
Dus eea is ter plekke gemakkelijk op te lossen. De zonnepanelen doen het goed.
Op onze vraag hoe ze terugkijken op de aanschaf van de Mobisuns is dat overwegend positief.
Een aantal lampen doet het niet meer maar bijna al de Mobisuns worden nog gebruikt om de
telefoon op te laden. Dit bespaart ze ca. 50 tot 60 Q. per maand. (ca. 6 euro) Soms verdienen ze
een paar Quetzales extra doordat ze de telefoon van de dorpsgenoten opladen met hun
Mobisuns en daarvoor laten betalen. Dus hun investering van 250 Q hebben zij er al
ruimschoots uit!
We overwegen nog even om een deel van de kosten aan de mensen terug te betalen maar dit
vindt Ana geen goed idee. Ze zijn er ruw mee omgesprongen, dus moeten ze zelf de
consequenties daarvan aanvaarden.
Hiermee eindigde de officiële vergadering nadat ik een tiental videofilmpjes maakte voor de
importeur in Nederland die met al deze informatie ook zijn voordeel kan doen.
De ervaringen met het Mobisun-experiment waren ons in Nederland al ter ore gekomen en
hoewel dit experiment toch voor een deel geslaagd is, was binnen het bestuur van Ayuda Maya
het besluit al genomen om hier niet mee verder te gaan.
Het is te omslachtig, levering van onderdelen logistiek lastig te regelen, ADICAY wordt hierdoor
extra belast, het is onze ‘core-business’ niet en bovendien zien we hier in Guatemala een
razendsnelle ontwikkeling in het gebruik van zonne-energie.
Hier is de uitdrukking: ‘schoenmaker blijf bij je leest’ op zijn plaats en dus: houden we het op
onze ‘specialiteit’ de aanleg van watersystemen.
Hierna kwamen de twee mannen Marcos en Alfredo er ook bij zitten en bestelden we onze
lunch.
De mannen van Salac hadden via, via gehoord dat wij vandaag hier zouden zijn. Jl. maandag was
er in het dorp een ceremonie omdat het systeem 1 jaar in werking was. Men is zo blij en
dankbaar; dit herhaalden zij tig keer. Het plan is om elk jaar de aanleg van het watersysteem te
herdenken. Zo belangrijk vinden zij het. De kinderen zijn niet meer ziek. Als dank hadden zij
daarom het fruit en de haan meegenomen.
Tja, die haan…. Ana ving het mooi op door te zeggen dat we enorm blij waren met hun cadeaus
maar dat we de komende dagen enkele dorpen moesten bezoeken en het de haan niet wilden
aandoen om al die tijd met ons mee te reizen. Dus de vraag of ze de haan mee terug wilden
nemen en dat we de haan op de terugweg a.s. zaterdag om 9 uur komen ophalen. De haan
weigeren zou echt niet kunnen, volgens Ana.
Inmiddels hadden we de haan die met zijn eigenaar Alfredo een lift van ons terug kreeg naar
zijn dorp, een naam gegeven. Jimmy Morales, de naam van de president; die draaien ze met
genoegen de nek om…. 😉.
De lunch smaakte heerlijk, terwijl Jimmy vergeefs probeerde uit de pick-up te ontsnappen.
Iedereen nam kip, behalve Jan, die had spare ribs EN een GALLO, wat vanuit het Spaans vertaald
h biertjeaan betekent.
Nadat we nogmaals vele malen werden bedankt door Marcos en Alfredo en de mannen
onderling informatie uitwisselden over het onderhoud van de systemen en hoe e.e.a.
geadministreerd wordt, namen we afscheid.
Weer veel geleerd.
